Hoe voorkom je decubitus?

Decubitus of doorliggen is een beschadiging van de huid en/of het weefsel onder de huid. Wanneer je langdurig in eenzelfde houding ligt of zit ontstaat er druk op de huid. Dit kan eventueel in combinatie met wrijf- of schuifkrachten zijn. Om decubitus te voorkomen zeggen de officiële richtlijnen dat een goede bedhouding, een goed bed en matras en vooral ook het geven van wisselligging belangrijk is. Eerst meer weten over wat decubitus is? Kijk dan bij de vragen: Wat is decubitus? of Hoe ontstaat decubitus?

Houdingsverandering ter voorkoming van decubitus

De Landelijke Richtlijn Decubitus preventie stelt dat wisselhouding indien mogelijk toegepast moet worden bij elke cliënt met een risico op decubitus. Houd bij het geven van wisselligging rekening met het comfort, de waardigheid en de functionele mogelijkheden van de cliënt. Maak gebruik van transferhulpmiddelen om schuif en wrijvingskrachten te voorkomen en te verminderen. Zo maak je de transfer minder belastend voor de zorgverlener. Denk bij transferhulpmiddelen aan het Skincair 3D medisch hoeslaken en glijzeilen.

De Landelijke Richtlijn Decubitus preventie stelt daarbij: Maak bij wisselhouding gebruik van 30 graden zijlig, afwisselend linker zij – ruglig- rechter zij of buikligging. Vermijd houdingen die druk verhogen zoals de 90 graden zijligging of de halfzittende houding.*1

Hulpmiddelen

Vooral bij til- en transferhandelingen is de kans op wrijf- en schuifkrachten groot. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat het van groot belang is om bij alle transfertechnieken rekening te houden met schuifkrachten. Bij deze schuifkrachten komen weefsellagen ten opzichte van elkaar onder druk en rek te staan. Vooral deze schuifkrachten kunnen tot enorme schade in de weefsels leiden.*2
Wanneer een cliënt eenmaal doorligwonden heeft is het erg lastig om het aangedane weefsel weer te herstellen. Voorkomen is hierbij beter dan genezen. Om schuifkrachten en het langdurig in een bepaalde houding zitten of liggen te voorkomen zijn er een flink aantal hulpmiddelen beschikbaar. Door het inzetten van deze hulpmiddelen worden wisselliggingen bijvoorbeeld vergemakkelijkt. Denk hierbij aan hulpmiddelen als:

Verblijfstilbanden

Een verblijfstilband kan in zijn geheel onder de client blijven zitten, zonder dat hij/zij op drukkende naden komt te zitten. Het is niet nodig de tilband na de transfer te verwijderen en bij de volgende transfer weer aan te brengen. Dit is minder belastend voor de cliënt en zo voorkom je schuifkrachten op de huid. Deze tilbanden zijn beschikbaar in diverse vormen en materialen. Wanneer de samenstelling van de stof vocht-opnemend en/of verkoelend werkt, zal dit een positief effect hebben op het microklimaat van de huid. Wanneer de huid van de client minder snel klam wordt, blijft de huid droger en is er minder kans op verweking van de huid. Verweking van de huid wil je altijd voorkomen want dit zorgt voor een grotere kan is op decubitus.  

Klik hier voor meer informatie over verblijfstilbanden.

Transferhulpmiddelen

Een glijzeil kan worden ingezet om wisselliggingen te maken bij cliënten die dit niet zelfstandig kunnen of nog wel gedeeltelijk mee kunnen helpen. Door de inzet van glijzeilen kun je het verergeren van decubitus bij de cliënt voorkomen. Het glijzeil zorgt namelijk voor vermindering van de schuifkrachten op de huid wanneer deze hogerop- en/of zijwaarts verplaatst wordt in bed. Ook wordt een glijzeil ingezet bij het draaien van een cliënt. Voor de zorgverlener kunnen ze het werk een stuk minder belastend maken dan wanneer er geen gebruik wordt gemaakt van een hulpmiddel. 

Niet alleen een glijzeil maar ook andere transferhulpmiddelen kunnen worden ingezet bij cliënten met weinig functionele mobiliteit. Met deze hulpmiddelen kunnen cliënten, binnen de grenzen van het bed, gemakkelijker worden verplaatst. Ze helpen bij het draaien, verplaatsen, overeind komen of tillen van een cliënt. Transferhulpmiddelen zijn vooral bedoeld als ondersteuning voor de zorgverlener maar bieden ook meer comfort en ontspanning aan de cliënt. Denk hierbij aan het gebruik van bijvoorbeeld een draaischijf, verlengde arm of een tilriem. 

Klik hier voor meer informatie over transferhulpmiddelen.

Dynamische ligvoorzieningen

Met een dynamische ligvoorziening kun je cliënten positioneren in een comfortabele lighouding. Dit geeft de cliënt een veilig en geborgen gevoel. Het verbetert de ademhaling en zorgt ook voor een betere doorbloeding. Een goede doorbloeding is belangrijk om doorligwonden en contracturen te voorkomen. Ook kan een ligvoorziening ondersteunen in het toepassen van wisselligging.

De verschillende onderdelen van een ligvoorziening helpen bij houdingscorrecties en zorgen ervoor dat de houding kan worden afgewisseld. Door het plaatsen van steunen en kussens wordt de druk verdeeld over het lichaam. Ook kun je bepaalde decubitus aangedane plekken op deze manier ontlasten van druk. Dit zorgt niet alleen voor betere nachtrust maar helpt ook om de genezing te bevorderen. 

Klik hier voor meer informatie over de dynamische ligvoorziening.

3D medisch hoeslaken

Continu worden er nieuwe innovaties ontwikkeld om fysieke belasting voor de zorgverlener te verminderen en het comfort voor de cliënt te vergroten. Een van die innovaties is het Skincair 3D medisch hoeslaken. Dit hoeslaken heeft een elastische, open en gladde structuur en kan eenvoudig en zonder plooien om een matras worden aangebracht. Het gladde oppervlak helpt de cliënt gemakkelijker te bewegen en beschermt de huid tegen wrijf- en schuifkrachten. In tegenstelling tot een katoenen laken zorgt de 3D structuur van het hoeslaken ervoor dat transpiratie sneller wordt geabsorbeerd en verdampt. Ook voor de zorgverlener draagt een medisch hoeslaken positief bij aan de vermindering van de fysieke belasting en zorgzwaarte.

Meer informatie over het 3D medisch hoeslaken.

Decubitus is een veel voorkomend probleem en behoeft zeker aandacht. Wil je graag meer weten over doorliggen en hoe dit te voorkomen? Onderstaand nog een aantal tips die je kunt raadplegen.

•    Bekijk eens dit filmpje van GoedGebruik. Het geeft mooi weer hoe belangrijk het is om de
      lichaamsdruk te verdelen naar een groter oppervlakte. 
•    Er zijn ook diverse free learnings beschikbaar zoals de modules ‘Doorliggen’ en ‘Decubitus en transfers’. 

Bronvermelding
*1 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland. (2021, maart). Richtlijn Decubitus.
*2 Knibbe, J.J. & Knibbe, N.E. (2014). Prevention of Pressure Ulcers: Exploring the Influence of Nurses, Equipment and Working Techniques. Proceedings of the 5th International Conference on Applied Human Factors and Ergonomics AHFE 2014. 

Gerelateerde actuele items

Wil je vaker van ons horen?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief! Die versturen we 4x per jaar en zit bomvol zinvolle tips én nieuwe oplossingen.

Deze producten zijn waarschijnlijk interessant

Draaischijf zacht

De zachte draaischijf kan worden ingezet om van een liggende tot zittend positie te draaien op de rand van het bed en omgekeerd. Het vermindert...

Bekijk
Combi draaischijf

De combi draaischrijf is bedoeld om een draai- en schuifbeweging met elkaar te kunnen combineren. Handig wanneer een cliënt naar het midden van het bed...

Bekijk
Obesitas glijzeil

Het glijzeil voor obese cliënten is bedoeld om het zijwaarts verplaatsen van de cliënt tijdens zorgmomenten of wisselliggingen te vergemakkelijken. Het glijzeil kan als permanente...

Bekijk
Glijzeil ultra

Glijzeil Ultra kan worden ingezet bij het draaien, hogerop en/of zijwaarts verplaatsen van de cliënt in bed. Het glijzeil heeft zeer hoge glij-eigenschappen en kan...

Bekijk